Wg definicji haft to wzór, ornament, który został wykonany nićmi na tkaninie przy użyciu igły albo szydełka, ręcznie lub maszynowo.
W zależności od podłoża hafty dzielą się na ciężkie (wykonane na grubej tkaninie, zazwyczaj kosztownym materiałem) i lekkie - wykonane nićmi lnianymi lub bawełnianymi proste wzory z ograniczoną kolorystyką na płótnie.
Haft jest jednym z najstarszych sposobów dekorowania tkanin.
Najdawniejsze okazy pochodzą z wykopalisk z V-IV w. p.n.e. w Attyce – haft na lnie, oraz aplikacje znalezione w górach Ałtaj. Najsłynniejszym haftem średniowiecznym jest tzw. Opona królowej Matyldy. Haftowany ośmioma kolorami. Pas płótna ma charakter obrazu historycznego i przedstawia przebieg podboju Anglii przez Wilhelma Zdobywcę.
Umiejętność haftowania krzyżykiem posiadali i czynili to z wielkim kunsztem Egipcjanie, Grecy, Rzymianie. W Europie Zachodniej, a także w Polsce, haft pojawił się we wczesnym Średniowieczu. W Polsce zawsze istniało duże zainteresowanie pracami hafciarskimi. Szczególnie mocno tendencje te zaznaczyły się w połowie XVIII wieku i w XIX wieku. W tym okresie umiejętność haftowania stała się znaczącym elementem edukacji młodych panien
Już komnaty Kazimierza Wielkiego obfitowały w obicia haftowane srebrem i złotem.
Haftowano proporce, ornaty, stuły. Do najcenniejszych zaliczamy Ornat Kmity w skarbcu Katedry Krakowskiej.
Wielką sławą cieszyły się wyroby flamandzkie – haftowane ornaty i dalmatyki.
W roku 1553 Jan Sebaldus haftował złotem i srebrem karetę Zygmunta Augusta dla siostry Izabeli.
Sowicie opłacane były piękne hafty wykonywane przez benedyktynki klasztoru w Sandomierzu.
W skarbcach Katedry Krakowskiej przechowały się obrazy haftowane ręką królowej Jadwigi, Jagiellonek, Marii Ludwiki. Marii Leszczyńskiej, „Były to roboty atłaskowe, na kanwie w 1 stronę albo krzyżowa robota...”.
W minionych latach haftem zdobiono przede wszystkim stroje kobiece i męskie – kaftany, buty, ozdoby mieszkań, powłoczki, ręczniki, obicia, pugilaresiki, etui, torebki, parasolki. Haftowano jedwabiem, nićmi złotymi lub srebrnymi, blaszkami (pajetami), paciorkami, włóczkami, tasiemkami a nawet włosami.